Gminy obszaru LGD Puszcza Białowieska - Puszcza Białowieska - Zwolnij Naturalnie - Boćki

Używamy plików cookies, aby pomóc w personalizacji treści, dostosowywać i analizować reklamy oraz zapewnić bezpieczne korzystanie ze strony. Kontynuując, wyrażasz zgodę na gromadzenie przez nas informacji. Szczegóły znajdziesz w zakładce: Polityka prywatności.

Boćki

Dodaj do wycieczki

Położenie i demografia gminy

Gmina Boćki to typowa wiejska gmina, leząca w południowej części województwa podlaskiego, wchodzącą w skład powiatu bielskiego. Od północy graniczy z gminą Bielsk Podlaski, od wschodu z gminami Orla, od zachodu z gminą Brańsk, od południa z leżącymi w powiecie siemiatyckim gminami Milejczyce i Dziadkowice.Powierzchnia Gminy Boćki wynosi 232km2 i jest zamieszkiwany przez 4893 osób, rozmieszczonych w 36 miejscowościach. Z czego 1446 mieszkańców zamieszkuje same Boćki. ” Sama gmina ma bardzo korzystne położenie geograficzne, ponieważ leży w obszarze zielonych płuc Polski, co w przyszłości stwarza duże możliwości agroturystyczne. Najważniejszym szlakiem komunikacyjnym jest droga krajowa numer dziewiętnaście, która przecina teren gminy z północy na południe i łączy ze sobą dwa największe ośrodki miejskie w wschodniej części Polski, Białystok i Lublin ( 64 km od Białegostoku, Lublin 190km). Istotne jest też bliskie sąsiedztwo Białowieskiego Parku Narodowego (30km) i Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego (30km). Boćki leżą także blisko przejść bliskość granicznych z Białorusią i Ukrainą. Gmina Boćki posiada typowy charakter rolniczy, z czego 69% powierzchni stanowią użytki rolne, a prawie 20% to lasy . Nie bez znaczenia jest też bliskie sąsiedztwo Puszczy Białowieskiej oraz rzeki Bug, której dopływem jest, przecinający teren gminy, rzeka Nurzec. Gmina Boćki wchodzi w skład Lokalnej Grupy Działania Puszczy Białowieża . Przez Gminę Boćki przepływa urokliwa rzeką Nurzec, wokół rozciągają się malownicze pola, lasy, które są pełne dzikich zwierząt (sarny, dziki, łosie oraz różnego gatunku ptactwo). Ten nieskażony ludzką degradacją zakątek przyrodniczy jest elementem sprzyjającym rozwojowi agroturystyki. Duże, malownicze i nie skazitelne obszary leśne zachęcają do aktywnego wypoczynku na łonie natury.

Położenie geograficzne jest jednym z atutów gminy Boćki: gmina znajduje się na Podlasiu, w środku zielonych płuc Polski, przy drodze krajowej nr 19, łączącej Białystok z Lublinem, a szerzej - Suwałki z Rzeszowem (ok. 65 km od Białegostoku). Stąd jest również niedaleko do przejść granicznych z Białorusią, Litwą i Ukrainą. Gmina Boćki ma charakter typowo rolniczy i obejmuje swym obszarem 232,06 km2, z czego 69% powierzchni stanowią użytki rolne, a prawie 20% - to  lasy. Istotne jest też bliskie sąsiedztwo Puszczy Białowieskiej oraz rzeki Bug, której dopływem jest, przecinający teren gminy, Nurzec. Warunki te sprzyjają rozwojowi handlu zagranicznego, agroturystyki oraz rolnictwa i przemysłu spożywczego opartego głównie o mleko - podstawę produkcji boćkowskich  gospodarstw  rolnych.

Na koniec 2009 roku obszar Gminy Boćki zamieszkiwało 4893 osób. Ludność gminy stanowi 0,4% ludności województwa podlaskiego i odpowiednio 8,3% ludności powiatu bielskiego. Powierzchnia gminy wynosi 232 km2 i stanowi 16,8% powierzchni powiatu bielskiego oraz 1,2% powierzchni województwa podlaskiego.

Wskaźnik gęstości zaludnienia dla Gminy w 2006 roku wyniósł 20,3 osób/km2, podczas gdy całość województwa wynosi on 60 osób/km2, a dla powiatu 41,7 osób/km2. Gmina należy do jednych z najsłabiej zaludnionych w województwie.

Ludność Gminy rozmieszczona jest nierównomiernie i bardzo rozproszona. Największym ośrodkiem są Boćki, liczące 1446 mieszkańców, co stanowi 30% ogółu. Poza Boćkami największą koncentrację ludności wykazują Andryjanki, Jakubowskie, Sielc, Dubno, Starowieś i Wygonowo.

Obfitujące w skarby runa czyste lasy okolic Bociek zachęcają do uprawiania aktywnego wypoczynku oraz wszelkich form zbieractwa i łowiectwa (na terenie gminy działa siedem kół łowieckich). Malowniczy krajobraz gęstych borów i zielonych łąk poprzecinanych polnymi drogami sprzyja turystyce pieszej i rowerowej. Zimą panują tu doskonałe warunki dla narciarstwa biegowego i kuligów. Goście z kraju i zagranicy doceniają urok boćkowskich plenerów oraz zdrowego jadła, korzystając z usług gospodarstw agroturystycznych. W samych Boćkach w okresie letnim działa Ośrodek Duszpasterski Antonianum, który gości młodzież oazową z całego kraju. Wielokrotnie też budynki szkół wiejskich służyły podczas wakacji jako bazy kolonijne, czy siedziby zlotów harcerskich.

Historia

Boćki pierwszy raz w źródle historycznym zostały wymienione w 1499 r. Dnia 17 września 1509 r. Zygmunt Stary nadał sześć osad nad Nurcem marszałkowi i sekretarzowi Wielkiego Księstwa Litewskiego Janowi Sapieże, któremu również pozwolono na założenie miasta na prawie magdeburskim, organizowanie trzech jarmarków i zbudowanie zamku. Właściciel Bociek niebawem znacznie poszerzył swe dobra i w budowanym mieście w 1513 r. ufundował kościół parafialny. Jan Sapieha był pierwszym wojewodą podlaskim, zmarł w 1517 r. w pobliskim Dubnie i został pochowany w Boćkach. Przed 1568 r. Sapiehowie sprowadzili do miasta Żydów, którzy niebawem utworzyli gminę wyznaniową.

Sapiehowie władali Boćkami do II połowy XVIII w. Tutaj zbudowali swą rezydencję. W 1591 r. dobra boćkowskie o powierzchni ok. 3.600 ha obejmowały miasto i dziewięć wsi. W 1638 r. uległy one podziałowi na boćkowskie i dubińskie, ale nadal były we władaniu Sapiehów. W Dubnie znajdował się dwór z kaplicą. W 1674 r. w Boćkach mieszkały 463 dusze podatkowe, w tym ponad 54 proc. unitów, 25 proc. katolików i 21 proc. Żydów. Dobra obejmowały ówcześnie miasto oraz wsie Knorydy, Krasna Wieś, Romaszki, Mokre, Stara Wieś, Andrianki i Żołoćki. Znaczną część tych dóbr posiadał kasztelan lubelski Szczęsny Zygmunt Parys. W 1693 r. drogą zastawu Boćki trafiły w posiadanie Branickich, ale niebawem poprzez małżeństwo powróciły do Sapiehów. W tym czasie w mieście był rynek oraz sześć ulic: Bielska (przy tej cegielnia), Brańska, Dubieńska, Dworska, Załuska i Zarzecka.

W 1730 r. skarbnik litewski Józef Franciszek Sapieha z żoną Krystyną z Branickich ufundowali w mieście drugi kościół katolicki, jako miejsce godne relikwii ciernia z korony Chrystusa. Świątynię poświęcono dziewięć lat potem i przekazano do użytkowania zakonowi franciszkanów reformowanych, dla których wzniesiono też klasztor. Szczególnie rozwinął się w Boćkach kult św. Antoniego Padewskiego, a na odpust w tym terminie do miejscowości tej przybywało wielu pielgrzymów.

W XVIII w. dobra boćkowskie, zwane hrabstwem, zamieszkiwała szlachta, bojarzy (Romaszki, Knorydy, Mokre, Stara Wieś, Krasna Wieś), a najliczniej chłopi. Boćki słynęły z rzemiosła rymarskiego.  W latach 60. XVIII w. miasto wraz z ręką Teresy, córki Józefa Sapiehy, przeszło w posiadanie podczaszego litewskiego Joachima Karola Potockiego. Ród ten władał miastem przez niemal sto lat.

W 1794 r. z polecenia władz powstańczych z dóbr boćkowskich insurekcję kościuszkowską zasiliło 9 konnych kantonistów z bronią. W 1800 r. w Boćkach mieszkało 1.513 osób, w tym 44 proc. Żydów. Miasto było punktem etapowym stacji pocztowej. 

W 1820 r. Jan Potocki ufundował wyznawcom obrządku wschodniego murowaną cerkiew, istniejącą do dzisiaj. W 1824 r. zamknięto katolicki kościół parafialny stojący w rynku. Zaborcy nie pozwolili dokończyć budowy nowej świątyni. W 1832 r. władze rosyjskie usunęły reformatów z klasztoru, a świątynię klasztorną zamieniono na kościół parafialny. W tym czasie znacznie została też osłabiona gmina żydowska, która uległa podziałowi.

Pod Boćkami 20 września 1863 r. Antoni Barancewicz na czele oddziału liczącego 109 partyzantów stoczył potyczkę z wojskami rosyjskimi kpt. Emalienowa.

Od lat 60. XIX w. właścicielką Bociek była Joanna Defler. W 1897 r. w mieście mieszkało 2.636 ludzi, w tym 53 proc. Żydów. W 1912 r. rozebrano klasztor reformatów i z jego cegły wzniesiono cerkiew w Andryjankach. Na skutek tzw. „bieżeństwa” znaczna część wyznawców prawosławia została w 1915 r. ewakuowana w głąb Rosji, w wyniku czego do 1929 r. nie funkcjonowała tutaj parafia prawosławna. W czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. w okolicach Bociek doszło do walk, a brał w nich udział m.in. Władysław Broniewski. W 1931 r. w Boćkach mieszkało 2.326 osób, w tym 1.138 katolików, 736 Żydów i 421 prawosławnych. W 1934 r. Boćki utraciły prawa miejskie.

W trakcie II wojny światowej miejscowość znacznie ucierpiała. Miejscowych Żydów Niemcy wymordowali w Treblince.

W roku 1730 Józef Franciszek Sapieha funduje kościół pod wezwaniem świętych Antoniego i Józefa, przy którym działają Ojcowie Bracia Mniejsi Zakonu Św. Franciszka Reformaci.  Sam kościół dobrze zachował się do dnia dzisiejszego, zaś ze zburzonego w okresie zaborów klasztoru została zbudowana cerkiew w Andryjnkach pw. Podniesienia Krzyża Chrystusowego.

Kościół

Boćkowski kościół posiada unikatowe w skali europejskie zabytki: wspaniałe ołtarze barokowe, jedyne w Polsce tabernakulum z zespołem 67 plakiet, freski na kopule oraz relikwie św. Antoniego z Padwy. Obecnie ten zabytek klasy zerowej został, jako świątynia podniesiony do rangi sanktuarium.

W stronę fasady kościoła spogląda swymi kamiennymi oczyma, pochodząca z XVIII wieku, figura św Jana Nepomucena.

pomnik

Cerkiew w Boćkach ufundowali Potoccy.  Obecnie budynek świątyni - o unikalnej, nietypowej dla architektury sakralnej prawosławia, dwuwieżowej bryle  - został gruntownie odnowiony. Prace konserwatorsko - remontowe zostały docenione przez Ministra Kultury i boćkowska cerkiew pod wezwaniem Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny chlubić się może tytułem Zabytek Zadbany.

Cerkiew w Bockach

Od XVIII wieku w Boćkach funkcjonowała stacja pocztowa, gdzie wymieniano konie kursujących tu dyliżansów. Rozwijał się dzięki temu przemysł rymarski, którego wyroby znane były nie tylko w okolicy. I od wyrabianych przez rymarzy słynnych batów i dyscyplin zwanych boćkowcami wzięły swą  nazwę Boćki. Zygmunt Gloger w swej Encyklopedii staropolskiej ilustrowanej pisze, że pospolite było ongiś przysłowie odnoszące się do wykorzystania w wychowaniu młodzieży owych wyrobów rymarskich: "Boćkowskiego prawa artykuły niejedną cnotę wykuły". Podobna w swym tonie jest też wypowiedź Wincentego Pola: "Jeszcześ mi nie wyrósł z pod władzy ojcowskiej: Mam jeszcze ów samy monitor boćkowski".

XIX - wieczny dworek w Andryjankach, z charakterystycznym dla kresów wschodnich zespołem parkowym.

dworek w Andryjankach

Cerkiew pod wezwaniem Podniesienia Krzyża Chrystusowego w Andryjankach - obecnie odrestaurowana

Cerkiew w Andryjankach

Ziemia Boćkowska była niemym świadkiem wielu ciekawych i dramatycznych wydarzeń ściśle związanych z historią całej naszej Ojczyzny. Tu toczyły się walki w czasie potopu szwedzkiego, tu Podlasiacy bohatersko stawiali opór zaborcy podczas powstania styczniowego. Pamiętający ofiarę swych ojców mieszkańcy ziemi boćkowskiej wznieśli pomniki, składające hołd poległym na “ołtarzu wolności”. 20 czerwca 1926 roku, młodzież z Teatru Ludowego w Lubiejkach ufundowała obelisk Poległym Powstańcom 1863 r. Odrestaurowany staraniem władz i

społeczeństwa gminy pomnik stoi na leśnej mogile przy skrzyżowaniu dróg z Bociek do Wygonowa i Wandalina.

Dane kontaktowe

Urząd Gminy Boćki
ul. Plac Armii Krajowej 3
17-111 Boćki
85 731 96 10
85 731 31 60
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
GPS: 52.65057861823,23.043630480679

Formularz kontaktowy

Kod QR do strony
Kod QR do mapy google
Dodaj do wycieczki
  • greenvelopl
  • pieknywschodpl
  • podlaksie travel
  • pot go pl
  • questycompl
  • www.wrotapodlasia.plplturystyka
  • msit
  • Aplikacja Mobilna Google Play
  • Aplikacja Mobilna Obiezylas Nadlesnictwo Bialowieza
  • Polska Marka Turystyczna
  • B2B 336x280
  • Aplikacja Mobilna Bialowieski Park Narodowy
  • Weekend w sercu Podlasia
  • Aplikacja Mobilna z AppStore
  • baner wertep 200x90