Białowieski Park Narodowy świętuje 99 urodziny

: Hits: 827

Białowieski Park Narodowy świętuje 99 urodziny!!!

Po zakończeniu działań wojennych, w kwietniu 1919 r. do Puszczy Białowieskiej przybyła pierwsza komisja rządowa, wysłana przez Ministerstwa: Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego oraz Rolnictwa i Dóbr Państwowych w celu zapoznania się na miejscu z losem żubrów i stanem Puszczy Białowieskiej.

Efektem pracy tej komisji był memoriał w sprawie utworzenia rezerwatu leśnego w Puszczy Białowieskiej, złożony 22 listopada 1920 r. w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Jednocześnie w grudniowym numerze „Sylwana” prof. Władysław Szafer opublikował dokument pt. „Plan utworzenia rezerwatu leśnego w Puszczy Białowieskiej”, w którym tak uzasadniał wybór tego obszaru do ochrony:

Jest terenem leśnym nieomal nietkniętym ręką ludzką.
Jest to teren wystarczająco duży.
Odznacza się wielką rozmaitością typów leśnych, a zatem dużą zmiennością w fizjonomii.
Granice są z trzech stron bardzo wybitnie zaznaczone.
Jest to obszar łatwo dostępny dla uczonych zarówno, jaki i dla wycieczek naukowych.
Przez swe położenie jest to obszar Puszczy cichy, gwarantujący należyty spokój zwierzynie.

Zasadność argumentów zyskała uznanie administracji państwowej. Efektem trzyletnich prac naukowców była decyzja o powołaniu rezerwatów w Puszczy Białowieskiej, podjęta na konferencji, która odbyła się w dniu 29 grudnia 1921 roku w Warszawie, w Departamencie Leśnictwa Ministerstwa Rolnictwa i Dóbr Państwowych. Postanowiono wówczas utworzyć:

Rezerwat ścisły położony w Nadleśnictwie Browskim, składający się z oddziałów 258, 288, 289, 318, 319, 344 i 345.
Rezerwat ścisły sosnowy, położony w Nadleśnictwie Królewskim, w oddziałach 814 i 836.
Rezerwat ścisły jodłowy w Cisówce w oddziale 561.
Rezerwat częściowy w Nadleśnictwie Browskim z drzewostanów położonych na północ od polany Białowieskiej, graniczący od północy z rzeką Hwoźną, przechodzący na zachód za rzekę Narewkę do Nadleśnictwa Hajnowskiego, obejmując oddziały 221 i 253 (uroczysko Zamczysko); na wschodzie graniczy z rezerwatem ścisłym nr 1.
Rezerwat częściowy, biegnący pasem wzdłuż szosy z Białowieży do Zwierzyńca, szerokości 500 m z obu stron.

Protokół z 1922 jest protokołem z tego spotkania. Czyli już w 1921 r. w odniesieniu do środowiska przyrodniczego zastosowano ścisły reżim ochronny.

W tym dokumencie archiwalnym nie ma zapisów o utworzeniu Leśnictwa Rezerwat. Przypominamy o tym, bo w różnych publikacjach przeczytacie, że w 1921 r. utworzono jednostkę administracyjną „Leśnictwo”. Nie jest to prawdą! W tamtych czasach leśnictwo musiało mieć ok. 1500 ha, żeby być leśnictwem, więc nasz Rezerwat nie spełniał tego kryterium, bo był zbyt dużym obszarem, odpowiadającym wielkości ówczesnego nadleśnictwa. Znamy też biogram Józefa Paczoskiego (dzięki uprzejmości: Archiwum Poznańskiego PAN), w którym napisano, że w listopadzie 1923 r. został powołany na kierownika rezerwatów (liczba mnoga).

Prace nad formalnym utworzeniem parku narodowego nie ustawały. W sierpniu 1922 r. Państwowa Rada Ochrony Przyrody opracowała statut organizacyjny i regulamin Komisji Parku Narodowego w Białowieży. W 1924 r. – po reorganizacji lasów państwowych - powstaje jednostka administracyjno-organizacyjna: Nadleśnictwo Rezerwat. W 1932 r. Minister Rolnictwa i Reform Rolnych wydaje rozporządzenie o utworzeniu z Nadleśnictwa Rezerwat „jednostki organizacyjnej szczególnej” pod nazwą „Park Narodowy w Białowieży” o powierzchni 4693,24 ha. Jednostkę administracyjnie podporządkowano Dyrekcji Lasów Państwowych w Białowieży, naukowo zaś Oddziałowi Rezerwatów Instytutu Badawczego Lasów Państwowych w Warszawie.

Należy zwrócić uwagę, że w ówczesnym prawodawstwie nie istniała taka forma ochrony przyrody, jak park narodowy, która wprowadzona została dopiero przez ustawę o ochronie przyrody w 1934 r. Zmiana miała charakter tytularny, ale przyjęte rozwiązania były postępem w realizacji ochrony przyrody.

21 listopada 1947 roku Park, funkcjonujący od trzech lat po przerwie wojennej, formalnie reaktywowano pod nazwą Białowieski Park Narodowy. Podstawą prawną była ustawa o ochronie przyrody z dnia 10 marca 1934 r! Pomimo faktu, że z formalnego punktu widzenia tę datę należy uważać za początek funkcjonowania parku narodowego, to już wcześniejsze struktury administracyjne - Nadleśnictwo Rezerwat i Park Narodowy w Białowieży - realizowały ochronę przyrody z reżimem ochronnym, jaki charakteryzuje park narodowy.